Gastles op het Bonhoeffer College in Enschede
Tijdens een gastles op het Bonhoeffer College ontdekten leerlingen hoe een jaspissteen en een takje katoen onverwacht een brug kunnen slaan tussen geschiedenis, familieverhalen en hun eigen wereld van vandaag.
Van ver weg naar dichtbij, een gastles op het Bonhoeffer College.
Op vrijdag 6 maart gaf ik een gastles op het Bonhoeffer College aan een groep leerlingen uit de Nexusgroep, een verdiepend onderwijsprogramma voor leerlingen die extra uitdaging krijgen in hun onderwijs. De titel van de les was Van ver weg naar dichtbij, slavernijverleden en koloniale sporen in Overijssel.
Tijdens de gastles bespraken we verschillende onderwerpen: wat slavernij is, slavernij in de West en in de Oost, en ook vormen van moderne uitbuiting in onze tijd. Zoals vaker had ik mijn educatiekoffer meegenomen met verschillende objecten die helpen om het verleden tastbaar te maken.
Een levendig gesprek met leerlingen
Al snel merkte ik hoeveel de leerlingen al wisten. Er kwamen veel vragen en opmerkingen, waardoor er een levendig gesprek ontstond. De interactie met de leerlingen was heel waardevol.
Toen de educatiekoffer aan bod kwam, liet ik verschillende objecten door de klas gaan. Twee objecten kregen extra aandacht: een jaspissteen en een katoentak.
Een steen met een verhaal
Verschillende leerlingen wisten verrassend veel te vertellen over de jaspissteen. Ze vertelden waar de steen vandaan zou kunnen komen en wat voor bijzondere eigenschappen hij heeft. Of dat allemaal precies klopt weet ik niet, maar het gaf mij wel de gelegenheid om een verbinding te maken met mijn eigen familiegeschiedenis.
Mijn overgrootmoeder Coba kreeg namelijk de achternaam Jaspis, een naam die mijn Duitse overgrootvader haar gaf. Zo werd een steen ineens een brug naar een persoonlijk verhaal uit het verleden.
Van katoenveld naar Twente
Daarna hield ik een katoentak omhoog en vroeg ik de leerlingen of zij wisten wat het was en hoe katoen groeit. Meteen kwamen er veel reacties. Vervolgens vroeg ik of er leerlingen waren die kleding van katoen droegen. Al snel begonnen leerlingen naar de labels in hun kleding te kijken en die aan elkaar te laten zien. Veel kleding bleek inderdaad van katoen te zijn.
Dat moment maakte het mogelijk om de stap te zetten van het klaslokaal naar de geschiedenis. We spraken over de reis van katoen: van katoenvelden in de koloniën naar Europa, en uiteindelijk ook naar Twente, waar vroeger grote textielfabrieken stonden. De katoen die daar werd verwerkt, kwam vaak uit gebieden waar slaven onder dwang moesten werken. Slaven moesten katoen planten en plukken, vaak in de brandende zon en tussen takken met scherpe dorens.
Zo werd een eenvoudige katoentak ineens een tastbare verbinding tussen verleden en heden.
Het verleden een beetje dichterbij
Aan het einde van de les konden de leerlingen de andere objecten uit de educatiekoffer
bekijken. Het was mooi om te zien hoe nieuwsgierig ze waren en hoeveel vragen er werden
gesteld.
Voor mij is dat telkens weer bijzonder: hoe een steen of een takje katoen kan uitgroeien tot
een gesprek over geschiedenis, familieverhalen en de wereld van vandaag. Zo komt het
verleden, stap voor stap, een beetje dichterbij.
