Gastles op BS de Talisman in Eindhoven
Sporen over zee een gastles die raakt
Op maandag 9 maart gaf ik op basisschool De Talisman in Eindhoven drie gastlessen Sporen over zee aan groep 8. In deze les neem ik leerlingen mee in mijn familiegeschiedenis en het slavernijverleden.
De school ligt in een wijk met bloemennamen. Wanneer ik de Seringenstraat inrijd, moet ik meteen denken aan Paramaribo. In de wijk Zorg en Hoop, vroeger een plantage, zijn ook straten met bloemennamen. Toch is het contrast groot: daar stond vroeger geen school, hier wel.
De leerlingen komen één voor één binnen met hun stoel uit de klas. Nieuwsgierig kijken ze naar de educatiekoffer op tafel. Wat zou daar allemaal in zitten?
Ik begin de les met een eenvoudige vraag: Wat zijn eigenlijk sporen? Op het scherm verschijnen sporen in het zand. Samen denken we na over wat sporen kunnen zijn: iets dat achterblijft, iets dat laat zien dat iemand er geweest is.
Daarna vertel ik over mijn Duitse overgrootvader Johann Matthias Karg. In 1791 vertrok hij als jonge militair met het zeilschip Wirths Lust naar de kolonie Suriname. Later werd hij plantagedirecteur van de katoenplantage Johanna en de Zwarigheid, waar 195 slaven moesten werken.
Ik stel de leerlingen een moeilijke vraag:
Moet ik mij schamen voor wat mijn voorouders hebben gedaan?
De reacties raken mij iedere keer weer.
“Maar u was er toch niet bij,” zegt een leerling.
“U kunt er niets aan doen,” zegt een ander.
De leerlingen laten zien dat jonge mensen goed kunnen nadenken over verleden en verantwoordelijkheid.
Tijdens de les gebeurt er nog iets bijzonders. Sylvester Aboikoni, een Marron, vertelt kort over het stuwmeer in Suriname waardoor dorpen onder water kwamen te staan en Marrongemeenschappen moesten verhuizen. Zijn verhaal maakt veel indruk.
Aan het einde van de les denken de leerlingen zelf na over sporen van het slavernijverleden die we vandaag nog kunnen zien. Ze tekenen of schrijven hun gedachten op.
Na drie gastlessen kijk ik terug op een bijzondere ochtend.
Drie klassen vol nieuwsgierige leerlingen.
Veel vragen. Veel begrip.
Het verleden laat sporen na. Soms in archieven, soms in verhalen en soms in een klaslokaal.
