Sporen zonder vaste vorm
Soms loopt een les anders dan gepland en juist dan wordt zichtbaar wat echt blijft.
Donderdag 16 april was zo’n dag.
Ik was op tijd op het DamCollege in Amsterdam Noord. Twee klassen 3 VWO, direct na elkaar. Alles stond klaar in mijn hoofd. Mijn PowerPoint, mijn verhaal… en mijn educatiekoffer. Maar niet zoals ik hem gewend ben.
Ik kon hem niet rustig uitpakken.
Niet alles een plek geven.
Niet dat kleine ‘tentoonstellinkje’ maken dat ik normaal opbouw, waarin elk voorwerp zijn eigen verhaal krijgt.
Ik moest kiezen.
Snel schakelen.
Niet alle objecten konden aan bod komen.
Geen vaste opstelling.
Geen rustige opbouw.
Maar de voorwerpen waren er losser, minder gestructureerd.
Geen mini-tentoonstelling deze keer, maar losse fragmenten.
Net als de sporen waar ik over vertel.
Ik begon zoals altijd, met mijn verhaal.
Over Suriname. Over mijn vertrek naar Nederland.
Over het moment waarop ik mijn naam tegenkwam in een oud document. Karg.
Mijn naam.
En wat dat moment in beweging zette.
Ik vertelde over mijn familie.
Over mijn grootouders, in slavernij geboren.
Over een verleden dat lang stil was gebleven.
En terwijl ik sprak, merkte ik hoe stil de klas werd.
De sporen kwamen goed aan bod in mijn verhaal.
In de vragen die ik stelde.
In de manier waarop leerlingen begonnen mee te denken.“Waar zie je sporen van het verleden?”
“Dichterbij dan je denkt.”
Leerlingen reageerden.
Soms voorzichtig, soms scherp.
Ze zochten, dachten na, maakten verbindingen.
De opdrachten die ik had voorbereid, heb ik niet kunnen doen.
Ook bij de tweede klas niet.
Ik heb geïmproviseerd.
Steeds opnieuw.
En ergens tijdens die tweede les besefte ik iets:
De koffer helpt.
De voorwerpen helpen.
Maar ze zijn niet de kern.
De kern is het verhaal.
De verbinding.
Het moment waarop iets binnenkomt.
En misschien was dat wel het belangrijkste spoor van die dag.
Dat je soms moet loslaten hoe het hoort…
om te ontdekken wat blijft.
Dank aan de leerlingen van het DamCollege in Amsterdam Noord.
Hun reacties, hun vragen en hun manier van meedenken maakten deze
onverwachte lessen tot waardevolle momenten, anders dan gepland, maar zeker niet minder betekenisvol.
