Keti Koti in de klas: vrijheid zichtbaar maken 

OBS De Wateringe, Hellevoetsluis 23 juni 2026 

Wat was het een bijzondere ochtend op OBS De Wateringe in Hellevoetsluis. Vanwege de verwachte warmte werd de gastles vervroegd van de middag naar de ochtend. Voor Stichting Stil Verleden was het extra bijzonder om opnieuw op deze school te mogen komen. Inmiddels is dit het derde jaar dat de school ons uitnodigt rond Keti Koti. 

Sommige leerlingen herkenden mij zelfs nog van vorig jaar. Dat zijn mooie momenten, omdat ze laten zien dat verhalen blijven hangen en geschiedenis blijft leven. 

Tijdens de gastles stonden we stil bij de betekenis van Keti Koti, de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863. We spraken over vrijheid, herinnering en de doorwerking van het koloniale en slavernijverleden in het heden. Daarbij kwamen niet alleen mijn persoonlijke familiegeschiedenis en de geschiedenis van Suriname aan bod, maar ook de betekenis van vrijheid voor de leerlingen zelf. 

Wat betekent vrijheid voor jou? 

Aan het begin van de les kregen alle leerlingen een strook papier in de kleuren van de Surinaamse vlag: rood, wit, groen en geel. 

De opdracht was eenvoudig, maar belangrijk: 

“Wat betekent vrijheid voor jou?” 

Iedere leerling schreef een eigen antwoord op zijn of haar strook. Daarna werden alle stroken aan elkaar geniet tot één lange ketting van vrijheid. 

De kleuren van de Surinaamse vlag 

De kleuren van de stroken waren niet toevallig gekozen. 

• Groen staat voor hoop, vruchtbaarheid en de rijke natuur van Suriname. 
• Wit staat voor vrede, rechtvaardigheid en vrijheid. 
• Rood staat voor liefde, vooruitgang en de kracht om samen verder te bouwen. 
• Geel verwijst naar de rijkdom van het land en een hoopvolle toekomst. 

Door deze kleuren te gebruiken kreeg de ketting van vrijheid een extra betekenis. Elke leerling voegde zijn of haar eigen gedachte over vrijheid toe aan een ketting die symbool stond voor verbondenheid. 

Aan het einde van de ochtend hing de ketting zichtbaar in het lokaal: een kleurrijk resultaat van gezamenlijke reflectie op vrijheid. 

Proeven van geschiedenis 

Een ander onderdeel van de les was Heri Heri, een traditioneel Surinaams gerecht met wortels in de slavernijperiode. 

Voor sommige leerlingen was het gerecht bekend, voor anderen was het een eerste kennismaking met ingrediënten zoals cassave, groene en rijpebananen. Verschillende leerlingen waren nieuwsgierig genoeg om te proeven. 

Zo werd geschiedenis niet alleen verteld, maar ook geproefd. 

De educatiekoffer 

Veel belangstelling was er voor de educatiekoffer van Stichting Stil Verleden. 

De leerlingen bekeken en onderzochten voorwerpen die verbonden zijn met het koloniale verleden en slavernij. Door te kijken, te voelen en vragen te stellen, werd geschiedenis tastbaar. 

We spraken over slavernij in Suriname, maar ook over slavernij in andere delen van de wereld waar Nederland kolonies had. Daarbij stond steeds centraal dat achter historische gebeurtenissen echte mensen schuilgingen, met hun eigen verhalen, dromen en ervaringen. 

Bijzondere bezoekers 

Tijdens de gastles waren ook twee leerlingen uit het voortgezet onderwijs aanwezig. Voor een schoolopdracht deden zij onderzoek naar slavernij en Keti Koti. 

Zij interviewden mij over de betekenis van Keti Koti, de manier waarop ik deze dag herdenk en over mijn persoonlijke familiegeschiedenis. 

Ik vertelde dat Keti Koti voor mij een belangrijke dag van herdenken en bewustwording is. Sinds de onthulling van het Nationaal Slavernijmonument in het Oosterpark in Amsterdam ben ik vrijwel ieder jaar aanwezig bij de nationale herdenking. Jarenlang bezocht ik deze herdenking samen met mijn echtgenoot Bert. Daardoor is deze plek voor mij verbonden met zowel familiegeschiedenis als persoonlijke herinneringen. 

Wat nemen leerlingen mee? 

Een bijzonder moment was het inkijken van het Dagboek van Gemma. Net als andere leerlingen gebruikte zij haar dagboek om op te schrijven wat indruk op haar had gemaakt tijdens de gastles en wat zij die dag had geleerd. 

Sommige leerlingen schreven over vrijheid, anderen over slavernij, de familiegeschiedenis, Heri Heri of de voorwerpen uit de educatiekoffer. Door hun gedachten op papier te zetten, verwerkten zij de verhalen en informatie op hun eigen manier. 

Voor Stichting Stil Verleden zijn dit waardevolle momenten. Ze laten zien dat geschiedenis niet ophoudt wanneer de les voorbij is, maar doorwerkt in de vragen, gedachten en reflecties van leerlingen. 

Geschiedenis leeft 

Een van de doelen van Stichting Stil Verleden is om geschiedenis dichtbij kinderen te brengen. Niet alleen door feiten te vertellen, maar ook door persoonlijke verhalen, voorwerpen, eten, gesprekken en ontmoetingen. 

Deze ochtend liet opnieuw zien hoe nieuwsgierig leerlingen zijn wanneer geschiedenis tastbaar en herkenbaar wordt gemaakt. 

De ketting van vrijheid die aan het einde van de les in het lokaal hing, was daarvan een mooi symbool. Iedere schakel vertelde iets over wat vrijheid voor een leerling betekent. Samen vormden zij één geheel. 

Want geschiedenis gaat niet alleen over het verleden. 

Geschiedenis leeft in verhalen, in herinneringen, in gesprekken en in de keuzes die wij vandaag maken.